Ile kosztuje strona internetowa dla lekarza, psychologa i fizjoterapeuty w 2026 roku?
Ceny 2026: agencje 2 500–30 000 zł, kreatory od 400 zł/rok, strona w planie ZnanyLekarz od 399 zł/mies. Cztery modele, utrzymanie, VAT i ryczałt.
Wstęp01
Strona internetowa dla lekarza kosztuje w 2026 roku od kilkuset złotych rocznie, jeśli powstaje w kreatorze, do 30 000 zł za rozbudowany projekt agencji. Tak szeroki przedział niewiele mówi, dopóki nie wiadomo, za co się płaci. Pod tą samą nazwą kryją się różne produkty – strona na własność, abonament, strona w pakiecie portalu i kreator do samodzielnej pracy – a dwie oferty na 5 000 zł mogą obejmować zupełnie inny zakres.
Tekst rozkłada koszty na cztery modele rozliczenia, pokazuje wydatki na utrzymanie, których zazwyczaj nie widać w ofertach, i zestawia wszystko w kalkulacji na trzy lata. Kwoty pochodzą z cenników agencji, freelancerów, kreatorów, portali medycznych i systemów rezerwacji sprawdzonych we wrześniu 2026 roku. Osobna sekcja dotyczy podatków: zwolnienie z VAT i ryczałt sprawiają, że ta sama oferta kosztuje medyka więcej niż większość innych przedsiębiorców.
PraktykaMedyka.pl również projektuje strony dla medyków, dlatego jej oferta jest opisana w osobnej sekcji i ujęta w tabeli na tych samych zasadach co pozostałe. Informacje podatkowe mają charakter ogólny i nie zastępują konsultacji z księgową.
Skąd tak duże różnice w cenach?02
Cena strony odzwierciedla przede wszystkim czas pracy i liczbę osób zaangażowanych w projekt. Zestawienia cen dla całego rynku z 2026 roku podają podobne przedziały: prosta strona wizytówka kosztuje 2 000–4 000 zł netto, standardowa strona firmowa 3 000–8 000 zł netto, a strona z blogiem i zapleczem pod pozycjonowanie 5 000–18 000 zł. Agencje z większych miast wyceniają stronę firmową na 6 000–15 000 zł netto, a projekty premium potrafią przekroczyć 50 000 zł.
Oferty skierowane do medyków mieszczą się w podobnych widełkach. Jeden z nielicznych tekstów poświęconych wyłącznie cenom stron dla lekarzy podaje 5–30 tys. zł: prosta wizytówka zaczyna się tam od 5 tys., a rozbudowane strony z panelem pacjenta dochodzą do 30 tys. Jedna z agencji medycznych wycenia stronę dla lekarza od 6 000 zł netto, a z pełnym procesem UX i systemem rezerwacji od 10 000 zł. Inna podaje 2 500–3 000 zł za wizytówkę i 5 000–15 000 zł za rozbudowane strony klinik. W niszy psychologicznej działają też wykonawcy z gotowymi pakietami: 1 500 zł plus 100 zł miesięcznie za opiekę, 450 zł za prostą wizytówkę albo 798 zł za WordPress z rezerwacją.
Wszystkie te kwoty, od 450 do 30 000 zł, pochodzą z ofert aktualnych w 2026 roku. Różnice wynikają głównie z tego, że każda oferta opisuje inny produkt, dlatego porównanie warto zacząć od modelu rozliczenia.
Cztery modele rozliczenia – jednorazowo, abonament, portal, kreator03
Model 1 – jednorazowa płatność, strona na własność
W klasycznym modelu agencja lub freelancer projektuje i wdraża stronę, a po odbiorze lekarz płaci już tylko za domenę, hosting i ewentualne zmiany.
Dla praktyki jednoosobowej – lekarza, psychologa czy fizjoterapeuty – realny przedział u freelancera lub w małym studiu to 3 000–8 000 zł brutto za stronę z pięcioma, sześcioma podstronami, cennikiem, formularzem i podłączonym kalendarzem. Oferty poniżej 2 000 zł obejmują przeważnie szablon z minimalną personalizacją, bez treści. Powyżej 10 000 zł zaczyna się indywidualny projekt graficzny, sesja UX i teksty pisane przez copywritera, czyli zakres uzasadniony w klinice z zespołem, a w jednoosobowym gabinecie rzadko opłacalny.
O cenie w tym modelu decydują głównie trzy czynniki. Pierwszy to projekt graficzny: indywidualny kosztuje o 1 500–8 000 zł więcej niż oparty na szablonie. Drugi to teksty – lekarz, który przygotuje je sam, oszczędza 1 000–3 000 zł, ale musi poświęcić na nie kilkanaście godzin. Trzeci to integracje, bo każdy dodatkowy system (rezerwacja, płatności, SMS) stanowi osobną pozycję w wycenie.
Model 2 – strona w abonamencie
W tym modelu opłata jest miesięczna, najczęściej 100–300 zł, a w cenie są strona, hosting, domena i opieka techniczna. Przykład z niszy medycznej to 1 500 zł za wdrożenie i 100 zł miesięcznie. Oferty ogólnorynkowe kosztują często 150–300 zł miesięcznie bez opłaty startowej.
Na starcie to rzeczywiście tania opcja. Sytuacja zmienia się w trzecim i czwartym roku, kiedy suma abonamentów przekracza koszt strony na własność, a strona nadal należy do wykonawcy. Część ofert przewiduje wykup po określonym czasie, część nie, dlatego przed podpisaniem umowy dobrze ustalić, co dzieje się ze stroną, domeną i treściami po rezygnacji.
Abonament sprawdza się przede wszystkim na początku działalności, gdy nie wiadomo jeszcze, czy praktyka się utrzyma, i lepiej nie wydawać kilku tysięcy złotych z góry. Dla praktyki działającej od lat rzadko jest najkorzystniejszy, bo po kilku latach opłat nic nie zostaje na własność.
Model 3 – „darmowa” strona od portalu lub programu gabinetowego
Najbardziej znane są tu dwa rozwiązania. ZnanyLekarz oferuje stronę www jako funkcję płatnego planu: do wyboru jest dziewięć szablonów, kalendarz zsynchronizowany z profilem i opinie pacjentów wyświetlane automatycznie. Plany dla nowych klientów kosztują w 2026 roku 399 zł (Starter), 499 zł (Plus) i 699 zł (VIP) miesięcznie plus VAT, a dla klientów powracających odpowiednio 499, 599 i 799 zł. Do tego dochodzi opłata za umówioną wizytę nowego pacjenta: 32 zł w Starterze, 28 zł w Plusie i 26 zł w VIP-ie. Strona kosztuje więc co najmniej 490 zł brutto miesięcznie, przy czym w tej cenie są też widoczność na portalu i oprogramowanie gabinetowe. Opłata dotyczy całego pakietu, w którym strona jest dodatkiem.
Medfile udostępnia stronę na własnym szablonie, pod adresem w rodzaju nazwa.medfile.pl, w ramach darmowego planu z limitem 40 wizyt miesięcznie. Plany płatne kosztują 119, 179 i 299 zł miesięcznie brutto. Tu strona może rzeczywiście nic nie kosztować, ale ma ograniczenia: działa na subdomenie dostawcy, wygląda jak inne strony na tym samym szablonie, a jej istnienie zależy od tego, czy lekarz nadal korzysta z Medfile. Oba rozwiązania, razem z pytaniami do dostawców, opisuje tekst o darmowej stronie od ZnanyLekarz lub Medfile.
Ryzyko związane z takimi stronami dobrze ilustruje przypadek Google. Przez lata firma oferowała darmowe strony tworzone z Profilu Firmy, ale w marcu 2024 roku je wyłączyła, a od czerwca ich adresy przestały działać. Przedsiębiorcy, którzy z nich korzystali, zostali z linkami prowadzącymi donikąd. Strona udostępniana przez platformę działa tak długo, jak platforma chce ją utrzymywać.
Model 4 – kreator i samodzielna praca
WebWave, jeden z popularnych polskich kreatorów, kosztuje od 33 zł miesięcznie w rozliczeniu rocznym, czyli około 400 zł netto rocznie, z hostingiem i domeną na pierwszy rok. Odnowienie domeny kosztuje tam 149 zł rocznie, wyraźnie więcej niż u rejestratorów. Wix kosztuje od około 17 dolarów miesięcznie, rozlicza się w dolarach i nie ma w pakiecie domeny .pl ani skrzynki e-mail w domenie.
Roczny koszt samej strony wynosi więc 400–800 zł. Na fakturze nie widać jednak czasu pracy: zbudowanie sensownej strony w kreatorze zajmuje realnie 15–40 godzin, a każda późniejsza zmiana wymaga kolejnych. Przy stawce 250 zł za wizytę 30 godzin to równowartość co najmniej 30 wizyt, czyli około 7 500 zł – porównywalnie z kosztem zlecenia strony freelancerowi. Kreator nie przypomni też o wymogach prawnych, takich jak cennik zgodny z ustawą o działalności leczniczej, dane rejestrowe w stopce czy klauzula RODO przy formularzu. Opisuje je tekst o tym, co powinna zawierać strona internetowa lekarza.
Koszty utrzymania, których nie widać w ofercie04
Koszty utrzymania najbardziej różnicują oferty, a jednocześnie najczęściej są w nich pomijane. Składają się na nie cztery elementy.
Domena .pl bywa w pierwszym roku promocyjna (kilkanaście złotych), a jej odnowienie kosztuje u dużych rejestratorów około 59 zł netto rocznie, u niektórych dostawców do 149 zł. Domenę najlepiej zarejestrować na dane lekarza, bo domena zapisana na agencję często utrudnia późniejszą zmianę wykonawcy.
Hosting współdzielony dla prostej strony to wydatek rzędu 200–500 zł rocznie, a statyczna strona bez panelu administracyjnego może działać na hostingu za 0–100 zł rocznie. Certyfikat SSL większość firm hostingowych zapewnia dziś bezpłatnie, więc osobna opłata za niego w ofercie wymaga wyjaśnienia.
Największe różnice dotyczą opieki technicznej. Strona na WordPressie wymaga aktualizacji rdzenia, motywu i wtyczek co kilka tygodni, a nieaktualizowana jest częstym celem włamań. Opieka nad WordPressem kosztuje 150–300 zł miesięcznie, pakiety z godzinami pracy webmastera 200–800 zł. Do tego dochodzą płatne licencje wtyczek – do formularzy, SEO czy cache – po 100–300 zł rocznie każda. Strona statyczna, bez panelu i wtyczek, może działać latami bez takich zabiegów.
Ostatni składnik to zmiany treści, takie jak nowe godziny przyjęć, cennik czy dodatkowy lekarz. Przy dostępie do panelu lekarz może wprowadzać je sam. Bez takiego dostępu zostaje zlecenie wykonawcy – przeważnie 150–250 zł za godzinę pracy albo 100–300 zł za pojedynczą zmianę.
W sumie prosta strona bez stałej opieki kosztuje w utrzymaniu 300–900 zł rocznie, a strona na WordPressie z opieką techniczną 1 500–5 000 zł rocznie. Przez trzy lata utrzymanie tej drugiej potrafi kosztować więcej niż jej wykonanie.
Integracje i dodatki, które podnoszą cenę05
Koszt rezerwacji online zależy od wybranego narzędzia. Kalendarz ZnanyLekarz osadzony na stronie wymaga płatnego planu (od 399 zł miesięcznie plus VAT). Booksy Biz kosztuje 145 zł netto miesięcznie za jedną osobę, a za każdego nowego klienta pozyskanego przez wyszukiwarkę Booksy pobiera jednorazowo 45% netto wartości pierwszej wizyty – minimum 25 zł, maksimum 250 zł. Prostsze kalendarze są tańsze: Calendly ma plan darmowy z jednym typem wizyty, a płatny od 10–12 dolarów miesięcznie, polskie odpowiedniki kosztują od 0 do około 50 zł miesięcznie, a Calendesk od 79 dolarów miesięcznie. Wykonawcy wyceniają samo osadzenie kalendarza na stronie na 200–500 zł jednorazowo, niezależnie od abonamentu narzędzia.
Płatności online i przedpłaty wymagają bramki, takiej jak Przelewy24 czy PayU, która pobiera prowizję od transakcji, z reguły poniżej 2%. Wdrożenie na stronie to jednorazowo kilkaset złotych. W gabinetach psychologicznych, w których problemem bywają nieodwołane wizyty, to często najbardziej opłacalna integracja.
Komplet tekstów na stronę gabinetu kosztuje u copywritera freelancera 1 000–3 000 zł. Stawki w najtańszym segmencie rynku spadły w ostatnich latach, ale teksty medyczne muszą być zgodne z zasadami informowania o świadczeniach, więc wymagają wiedzy wykraczającej poza zwykłe pisanie na strony.
Sesja zdjęciowa w podstawowym pakiecie biznesowym kosztuje w 2026 roku około 750–900 zł, zależnie od miasta. Własne zdjęcia budują zaufanie, którego fotografie stockowe nie zapewnią, dlatego to jeden z najbardziej uzasadnionych wydatków w całym projekcie.
Dostosowanie strony do standardu dostępności WCAG nie jest obowiązkiem w przypadku strony prywatnego gabinetu bez e-rejestracji, ale można je wprowadzić dobrowolnie. Podstawowe wdrożenie to 200–800 zł albo 4–8 godzin pracy, a audyt ze specjalistą 800–2 000 zł.
Ile to kosztuje przez trzy lata?06
Kalkulacja dotyczy jednoosobowej praktyki i strony z sześcioma podstronami, kalendarzem i formularzem. Kwoty są brutto i orientacyjne, liczone na podstawie cenników z września 2026 roku.
| Model | Rok 1 | Lata 2–3 | Razem 3 lata | Co zostaje po 3 latach |
|---|---|---|---|---|
| Kreator (WebWave), samodzielna praca | ok. 490 zł + 15–40 h pracy | ok. 640 zł rocznie (plan + domena) | ok. 1 800 zł + czas pracy | strona zależna od platformy |
| Freelancer, WordPress, bez opieki | 3 000–8 000 zł + ok. 500 zł | ok. 500 zł rocznie | 4 500–9 500 zł | strona na własność, do samodzielnej aktualizacji |
| Freelancer, WordPress, z opieką | 3 000–8 000 zł + 2 300–4 100 zł | 2 300–4 100 zł rocznie | 9 900–20 300 zł | strona na własność, utrzymana |
| Strona w abonamencie, 150–300 zł/mies. | 1 800–3 600 zł (+ ewentualne wdrożenie) | 1 800–3 600 zł rocznie | 5 400–10 800 zł | zwykle nic – strona zostaje u wykonawcy |
| Strona od Medfile (plan Free) | 0 zł | 0 zł | 0 zł | subdomena i szablon dostawcy, limit wizyt |
| Strona od ZnanyLekarz (plan Starter) | ok. 5 900 zł | ok. 5 900 zł rocznie | ok. 17 700 zł + opłaty za nowych pacjentów | strona znika z końcem planu; w cenie widoczność na portalu i oprogramowanie |
| PraktykaMedyka.pl | 4 490 zł + domena ok. 70 zł + 2–3 zmiany (400–600 zł) | ok. 470–670 zł rocznie (domena i 2–3 zmiany) | ok. 5 900–6 500 zł | strona i domena na dane lekarza, hosting w cenie |
Tabela wymaga dwóch uwag. Wiersz ZnanyLekarz nie porównuje strony ze stroną, bo w tej cenie są też profil na portalu i program gabinetowy – lekarz, który i tak z nich korzysta, dostaje stronę w praktyce bez dodatkowych kosztów. Właściwe pytanie brzmi więc, czy strona na szablonie portalu wystarczy jako jedyna strona praktyki. Omawia to tekst ZnanyLekarz czy własna strona.
Z kolei model „freelancer z opieką” jest drogi nie z powodu wysokich stawek wykonawców, lecz dlatego, że WordPress wymaga regularnej opieki technicznej. Przy stronie zbudowanej w technologii, która jej nie potrzebuje, koszt utrzymania ogranicza się w praktyce do domeny i taniego hostingu.
Lekarz, psycholog, fizjoterapeuta – czy cena się różni?07
Cena samej strony nie zależy od zawodu. Różnice wynikają z integracji, których potrzebują poszczególne grupy.
Lekarze często korzystają już z ZnanyLekarz i chcą osadzić kalendarz na stronie – sama integracja jest wtedy tania, a największym kosztem pozostaje abonament portalu, opłacany niezależnie od strony. Psycholodzy częściej potrzebują przedpłat i regulaminu odwoływania wizyt, więc dochodzi bramka płatności. Fizjoterapeuci pracują przeważnie z Booksy i potrzebują podstron dla kilku obszarów, np. fizjoterapii sportowej, uroginekologicznej czy pediatrycznej, co przy rozliczeniu za podstronę podnosi cenę. Szczegóły dla tej grupy opisuje tekst o tym, co musi zawierać strona fizjoterapeuty.
Różne kwoty za ten sam zakres pracy, zależne wyłącznie od tego, czy klientem jest lekarz, czy psycholog, trudno uzasadnić. Przy porównywaniu ofert ważniejszy jest zakres prac niż nazwa pakietu.
Ile kosztuje modernizacja istniejącej strony?08
Modernizacja kosztuje najczęściej tyle co nowa strona, czasem mniej. Stara strona dostarcza gotowych treści, zdjęć i struktury, ale jej rozwiązania techniczne rzadko nadają się do przeniesienia. Przed zleceniem przebudowy dobrze wyjaśnić dwie sprawy.
Pierwsza to przekierowania ze starych adresów na nowe. Bez nich pacjenci i wyszukiwarka trafiają na błąd 404, a pozycje wypracowane przez lata mogą przepaść. U części wykonawców migracja z przekierowaniami jest standardem, u innych osobną pozycją w wycenie.
Druga to własność obecnej domeny. Jeśli jest zarejestrowana na poprzedniego wykonawcę, przeniesienie jej na lekarza najlepiej załatwić przed rozpoczęciem prac, bo bywa czasochłonne.
Podatki – dlaczego dla medyka liczy się cena brutto09
W zestawieniach cen stron rzadko pojawiają się podatki, choć dla medyków mają one wyraźny wpływ na ostateczny koszt.
Usługi medyczne służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia są zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18–19 ustawy o VAT. Zwolnienie obejmuje lekarzy, fizjoterapeutów i psychologów. Dla medyka oznacza to, że nie odlicza VAT od zakupów, więc realnym kosztem strony jest kwota brutto. Przykładowo oferta agencji na 6 000 zł netto kosztuje gabinet 7 380 zł. Wykonawcy przyzwyczajeni do klientów rozliczających VAT podają ceny netto, bo dla większości firm to właśnie kwota netto jest kosztem.
Znaczenie ma też forma opodatkowania. Część medyków wybiera ryczałt, którego stawka dla usług w zakresie opieki zdrowotnej wynosi 14% – dotyczy to lekarzy, fizjoterapeutów i psychologów. Na ryczałcie koszty nie obniżają podatku, więc strona za 5 000 zł kosztuje dokładnie 5 000 zł. Na skali podatkowej lub podatku liniowym wydatek można zaliczyć do kosztów: przy wartości do 10 000 zł zazwyczaj jednorazowo (art. 22d ust. 1 ustawy o PIT), a powyżej tej kwoty sposób rozliczenia zależy od tego, co dokładnie jest przedmiotem zakupu, i najlepiej ustalić go z księgową.
Przy porównywaniu ofert warto więc patrzeć na kwoty brutto, a na ryczałcie nie zakładać, że wydatek na stronę obniży podatek.
Jak porównywać oferty10
Poniższe pytania pomagają sprowadzić różne oferty do wspólnego mianownika. Każde z nich może zmienić ostateczny koszt nawet o kilka tysięcy złotych:
- czy cena jest podana netto, czy brutto,
- na kogo zostanie zarejestrowana domena,
- czy hosting jest w cenie i na jak długo,
- ile kosztuje zmiana treści po publikacji i jak jest rozliczana – godzinowo, za zmianę czy w abonamencie,
- czy lekarz dostanie pliki źródłowe i czy może przenieść stronę do innego wykonawcy,
- kto przygotowuje teksty i czy są w cenie,
- czy w cenie jest osadzenie systemu rezerwacji, czy tylko link do niego,
- czy cennik, klauzula RODO i dane rejestrowe w stopce są w zakresie prac – i czy wykonawca wie, że są wymagane,
- ile będzie kosztować przebudowa za kilka lat, gdy technologia się zestarzeje,
- przy abonamencie: co dokładnie zostaje po rezygnacji.
Jeśli na kilka z tych pytań pada odpowiedź „ustalimy później”, ostateczny koszt może wyraźnie odbiegać od kwoty z oferty.
Oferta PraktykaMedyka.pl11
PraktykaMedyka.pl projektuje strony dla praktyk medycznych za stałą cenę 4 490 zł brutto. W tej kwocie są projekt, wykonanie, uruchomienie strony pod domeną lekarza, hosting bez opłat miesięcznych i jedna integracja – kalendarz, mapa, WhatsApp albo analityka. Płatność następuje po odbiorze gotowej strony, bez zaliczki. Domena i konto hostingu są rejestrowane na dane lekarza. Zmiany po publikacji rozliczane są za każdą zmianę, a nie w abonamencie; aktualizacja godzin przyjęć czy cennika kosztuje około 200 zł.
Poza ceną pozostają kolejne integracje, płatności online, automatyczne SMS-y, teksty pisane od zera przez copywritera i sesja zdjęciowa. Te elementy są wyceniane osobno, przed rozpoczęciem pracy, tak aby kwota z oferty odpowiadała kwocie na fakturze. Szczegóły zawiera cennik.
Kreator i darmowy plan Medfile kosztują mniej. Ta oferta opiera się na innym założeniu: stałej kwocie znanej przed rozpoczęciem pracy i braku opłat w miesiącach, w których na stronie nic się nie zmienia.
Najczęstsze pytania12
- Ile kosztuje strona internetowa dla lekarza?
- W 2026 roku od około 400–800 zł rocznie w kreatorze (plus kilkadziesiąt godzin własnej pracy) do 30 000 zł za rozbudowany projekt agencji. U freelancera strona z treściami i kalendarzem kosztuje od 3 000–5 000 zł brutto, a szablon z minimalną personalizacją od 2 000–3 000 zł. Oferty poniżej 2 000 zł często nie obejmują tekstów, cennika ani wymaganych elementów prawnych.
- Czy strona w abonamencie się opłaca?
- Na starcie tak, w perspektywie trzech lat rzadko. Przy 150–300 zł miesięcznie suma po trzech latach wynosi 5 400–10 800 zł, czyli porównywalnie z kosztem strony na własność bez stałej opieki (4 500–9 500 zł), tyle że strona nadal należy do wykonawcy. Abonament ma sens głównie na początku działalności, gdy lepiej nie wydawać kilku tysięcy złotych jednorazowo.
- Czy strona od ZnanyLekarz wystarczy zamiast własnej?
- Jako uzupełnienie profilu – tak. Jako jedyna strona praktyki sprawdzi się wtedy, gdy lekarzowi nie przeszkadza szablon portalu, opinie pobierane z portalu i to, że strona znika z końcem planu. Koszt planu (od 399 zł miesięcznie plus VAT) jest kosztem portalu, a nie samej strony.
- Ile kosztuje utrzymanie strony gabinetu rocznie?
- Od około 60–150 zł rocznie za samą domenę, jeśli hosting jest w cenie, a strona nie wymaga opieki technicznej, do 1 500–5 000 zł rocznie przy WordPressie z opieką i płatnymi licencjami wtyczek.
- Dlaczego wykonawcy podają ceny netto, skoro lekarz nie odlicza VAT?
- Bo większość ich klientów VAT odlicza. Medyk zwolniony z VAT płaci kwotę brutto, o 23% wyższą od ceny netto, dlatego przy porównywaniu ofert przydaje się pisemna wycena w kwotach brutto.
- Czy koszt strony można zaliczyć do kosztów firmy?
- Na skali podatkowej i podatku liniowym – tak, a przy wartości do 10 000 zł zazwyczaj jednorazowo. Na ryczałcie 14% koszty nie obniżają podatku. O kwalifikacji wydatku decyduje to, co dokładnie jest przedmiotem zakupu, więc szczegóły trzeba ustalić z księgową.
- Ile kosztuje modernizacja starej strony?
- Przeważnie tyle co nowa strona, czasem mniej. Przed zleceniem przebudowy trzeba sprawdzić, czy przekierowania starych adresów są w cenie i na kogo jest zarejestrowana domena.
Kwoty w tym tekście pochodzą z publicznych cenników sprawdzonych we wrześniu 2026 roku. ZnanyLekarz, Booksy i Medfile zmieniają cenniki co kilka miesięcy, więc z czasem liczby służą raczej jako punkt odniesienia. Proporcje między modelami rozliczenia zmieniają się znacznie wolniej niż same ceny.
